Waarom composteerbare (en vergistbare) kunststoffen niet bij het gft-afval kunnen

Met de vraag “Worden composteerbare bekertjes, bordjes en bestek in ons land effectief gecomposteerd, zoals het hoort?” trokken de VRT factcheckers op onderzoek. Vlaco vzw en de OVAM kunnen er alvast duidelijk over zijn: “Neen dat worden ze niet en bovendien hoort het ook niet, in tegenstelling tot wat de factcheckers suggereren”’ Vlaco en OVAM communiceren al jaren dat zogenaamde bioplastics niet bij het gft-afval maar bij het restafval thuis horen.

Vlaco en OVAM ontvangen veel vragen over composteerbare en vergistbare kunststoffen en de verwerking ervan binnen de Vlaamse professionele composterings- en vergistingsinstallaties, maar ook over hun composteerbaarheid thuis, en dat is heel logisch. Er worden heel wat verschillende composteerbare alternatieven op de markt gebracht. Maar is een niet-composteerbaar wegwerpproduct vervangen door een composteerbaar eigenlijk zoveel beter? Burgers willen zich inzetten voor het milieu en zijn erin geïnteresseerd en op zich is dat een goede instelling. 

Maar wegwerpproducten composteerbaar maken, dat is niet persé duurzamer. Alhoewel het wel vaak zo verkocht wordt. Ook Europa maakt overigens die afweging want ook wegwerp bioplastics vallen wel degelijk onder de Single Use Plastics richtlijn!

Waarom composteerbare kunststoffen niet bij het gft-afval kunnen

Bij het gft-afval in Vlaanderen kunnen geen composteerbare kunststoffen worden toegelaten. Ook niet wanneer ze een label of logo dragen. En daar zijn goede redenen voor:

  • Veel verwerkingsinstallaties doen een voorbehandeling om verontreinigingen te verwijderen (metalen, plastic e.d.). Ook de composteerbare kunststoffen gaan er op die manier vaak al uit, en komen dus nooit in het composteringsproces terecht.
  • De gft‐compostering investeert in de bouw van voorvergistingsinstallaties (hetgeen ook groene energie oplevert). Maar in een vergisting worden de composteerbare kunststoffen niet afgebroken.
  • Er worden ook composteerbare kunststoffen op de markt gebracht die lijken op natuurlijke materialen, zoals bagasse of palmbladeren. Hiervan kennen we echter niet de totale samenstelling. Denk ook aan de theezakjes en koffiepads, zelfs de ogenschijnlijk papieren versies bevatten 20 tot 30 % polypropyleen. Moesten ze toegelaten worden bij het gft-afval, zouden ze op deze manier het eindproduct, de compost, kunnen vervuilen.
  • De sorteerboodschap moet eenvoudig en duidelijk zijn. In de winkelrekken zijn naast eventuele composteerbare materialen ook kunststofvarianten beschikbaar. We willen van de burgers niet vragen dat zij dat onderscheid moeten maken. Ook daarom worden composteerbare kunststoffen niet bij het gft toegelaten.
  • De algemene regel is dus dat de composteerbare kunststoffen niet zijn toegelaten bij het gft-afval. De enige uitzondering zijn de gft-zakjes die in sommige regio’s kunnen gebruikt worden voor de selectieve inzameling van het keukenafval. De gemeente of intercommunale stelt deze zakjes in overleg met de gft-verwerker ter beschikking. 

En thuiscomposteren dan?

Er bestaat een label voor het thuiscomposteren van composteerbare kunststoffen. Composteerbare kunststoffen mogen thuis gecomposteerd worden als ze het ‘ok compost home’-label dragen. Van producten die dat label dragen wordt gesteld dat na 12 maanden bij omgevingstemperatuur ten minste 90% van het thuiscomposteerbare materiaal door een zeef van 2 mm moet gaan. Let op: 12 maanden is een lange periode. Er wordt van uitgegaan dat mensen goed nadenken en controleren wat ze op hun eigen composthoop, ‐bak of ‐vat gooien. De producten zijn getest in een labo volgens de beschreven thuiscomposteercondities. Het is dan ook belangrijk dat het thuiscomposteersysteem goed beheerd wordt. 100 % garantie geven kan in dat geval nooit. 

ok compost home
Label voor composteerbaarheid in een thuiscomposteersysteem


Waarom worden deze composteerbare materialen dan op de markt gebracht?

Vlaco en OVAM pleiten ervoor dat er meer aandacht zou zijn voor de volledige waardeketen van producten, vooraleer deze op de markt worden gebracht. Een wegwerpproduct composteerbaar maken, is niet persé duurzamer. Het blijft nog steeds een wegwerpproduct. Het is dan ook veel logischer en ecologischer om herbruikbare producten en verpakkingen te gebruiken. Deze filosofie wordt overigens ook gevolgd door de EU. Ook composteerbare kunststoffen vallen er onder de Single Use Plastics richtlijn. 

Toch zijn er ook wel voordelen aan composteerbare en vergistbare kunststoffen

Ze kunnen bijvoorbeeld een oplossing bieden voor huidige stoorfactoren in de compostering. Denk maar aan theezakjes, koffiepads of fruitstickers die grotendeels uit plastics bestaan. Het organisch materiaal zelf is composteerbaar, maar deze kunststoffen verstoren de compostkwaliteit. Mocht de industrie deze enkel nog maken uit 100% composteerbare kunststoffen, dan kunnen ze mee met het gft-afval en is het probleem van verontreiniging opgelost.

In het kader van het Vlaamse uitvoeringsplan Kunststoffen zal de volgende jaren dan ook verder onderzoek gevoerd worden naar het potentieel van zogenaamde bioplastics en andere innovatieve verpakkingen. Maar in tussentijd is de boodschap van Vlaco en OVAM zonneklaar: composteerbare bekertjes, bordjes, bestek ,… moeten bij het restafval, of maak gebruik van herbruikbare alternatieven, zoals het hoort!

Ontdek meer over composteerbare (en vergistbare) kunststoffen in dit filmpje met OVAM expert Annelies Scholaert

 

 

Meer lezen over dit thema? 

Ontdek veel gestelde vragen over (de verwerking van) composteerbare kunststoffen